Hiệu quả mô hình trồng giống ổi Đài Loan tại Ninh Bình

Tỉnh Ninh Bình là địa phương có lượng khách du lịch tới thăm quan khá lớn, trong các năm gần đây ngành du lịch Ninh Bình liên tục tăng trưởng, năm 2018 đón trên 7 triệu lượt khách du lịch đến thăm quan, nghỉ dưỡng tại Ninh Bình. Tuy nhiên lượng hàng hóa để phục vụ nhu cầu tiêu dùng và mua về làm quà còn ít đặc biệt là các vườn cây ăn quả mang tính chất nhỏ lẻ, chưa hình thành được một vùng thâm canh cây ăn quả tập trung để phục vụ nhu cầu trong tỉnh cũng như khách du lịch đến thăm quan và thưởng thức tại vườn.

Cây ổi Đài Loan là giống ổi mới cho quả ngon, hàm lượng các chất dinh dưỡng cao, cây ra quả sớm, năng suất cao, thu hoạch quanh năm, cây khỏe sinh trưởng nhanh, khả năng kháng sâu bệnh tốt, dễ trồng, quy trình chăm sóc không phức tạp thích hợp để phát triển thành sản phẩm đặc trưng cho Ninh Bình. Xuất phát từ thực tế trên, Trung tâm Ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ tỉnh Ninh Bình(Trung tâm) đã tiến hành thực hiện đề tài: “Xây dựng mô hình sản xuất giống ổi Đài Loan trên địa bàn một số huyện của tỉnh Ninh Bình” với mục tiêu xây dựng mô hình sản xuất 03 ha ổi Đài Loan tại xã Ninh Hòa, xã Ninh Hải huyện Hoa Lư, xã Gia Sinh huyện Gia Viễn, xã Sơn Lai huyện Nho Quan, năng suất (năm thứ 3 sau khi trồng) 20 tấn/ha/năm, giá trị trên diện tích canh tác đạt 320 triệu đồng/ha/năm.

Triển khai thực hiện đề tài, Trung tâm đã tiến hành khảo sát và lựa chọn được 11 hộ dân có đủ điều kiện về đất đai, nguồn vốn, lao động để tham gia mô hình, người dân được đi thăm quan mô hình trồng ổi Đài Loan tại huyện Thanh Hà tỉnh Hải Dương, tại đây các hộ dân thấy được hiệu quả của mô hình trồng ổi Đài Loan của người dân huyện Thanh Hà, từ đó mạnh dạn đầu tư vào sản xuất tại địa phương. Các hộ tham gia mô hình đã được Trung tâm hỗ trợ giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, cử cán bộ hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, thu hoạch tại các địa điểm trồng.

Cây ổi Đài Loan được trồng với mật độ 1.125 cây/ha, đào hố so le theo hình nanh sấu, mỗi hố có kích thước 50 x 50 x 50cm, đối với chân đất thịt nặng pha sét đào hố kích thước lớn hơn bổ sung thêm đất thịt nhẹ và mùn hữu cơ để tăng độ xốp cho rễ cây hoạt động. Sử dụng phân vi sinh hoặc phân chuồng hoai mục kết hợp với phân lân để bón lót, sau đó lấp đất rồi đặt cây giống vào hố, vun chặt gốc. Duy trì độ ẩm đất 70-80%, tại các vườn trồng tập trung được lắp hệ thống tưới phun mưa đảm bảo cây được cung cấp đầy đủ nước, lượng phân bón được chia làm 4 lần bón trong năm, cây sinh trưởng nhanh nên cần tưới nước và bón phân đầy đủ, lượng phân bón tăng dần khi cây lớn. Sau mỗi vụ thu hoạch xong tiến hành bón bổ sung thêm phân hữu cơ vi sinh kết hợp với phân đạm, lân, kali để cây nhanh phục hồi. Đồng thời làm cỏ và vun xới quanh gốc cây, thường xuyên tỉa bỏ mầm dại mọc từ gốc ghép.

Cây ổi Đài Loan dễ trồng, tỷ lệ cây sống sau trồng trên 90%, sinh trưởng nhanh, không tốn nhiều công chăm sóc. Sau khi trồng 3-4 tháng cành ghép dài 30-40cm tiến hành bấm ngọn để kích thích phát triển cành nhánh cấp 2, khi cành cấp 2 dài 30-40cm bấm ngọn để cho cây ra cành cấp 3, mỗi lần bấm 2-3 cặp lá phía trên để lại 4-5 cặp lá. Mỗi cây chỉ giữ lại 4 - 6 cành cấp 1; 8 - 10 cành cấp 2, hệ thống cành cấp 3 phân bố đều các hướng để tạo tán đẹp, thường xuyên tỉa bỏ các lá già, cành bị sâu bệnh để cây thông thoáng. Trước các đợt cây trổ lộc (tháng 2-3) hoặc sau khi thu hoạch xong (tháng 7-8) tiến hành đốn tỉa hạ thấp chiều cao cây để thuận tiện chăm sóc, thu hoạch, tránh bị đổ cây, mỗi lần đốn tỉa hạ thấp chiều cao cây xuống 30-4cm, khống chế chiều cao cây dưới 2 m. Sau 03 năm thực hiện đề tài vườn ổi Đài Loan của các hộ tham gia mô hình sinh trưởng khỏe chiều cao cây trung bình đạt 200cm, đường kính tán đạt 170cm, đường kính gốc trên 5cm. Cây ít nhiễm sâu bệnh, thường gặp một số đối tượng gây hại chính sâu róm, sâu cuốn lá, bệnh thán thư, bệnh muội đen, thường xuyên theo dõi tình hình sâu bệnh của vườn cây, áp dụng biện pháp canh tác, sử dụng thuốc sinh học để phòng sâu bệnh, khi sâu bệnh gây hại vượt ngưỡng cho phép sử dụng thuốc hóa học để phòng trừ.

Khi cây ra cành mới được từ 4-6 cặp lá tiến hành bấm ngọn để kích thích cây ra hoa, mỗi lần bấm 2 cặp lá phía trên. Sau khoảng 20-30 ngày cây ra hoa ở nách cặp lá thứ 2-3 và nảy ra các lộc mới ở nách lá trên cùng, tiếp tục bấm ngọn cành lộc mới để cây ra hoa tập trung, thường xuyên cắt tỉa các cành khuất tán, cành mọc vống, giúp cây có bộ khung tán đẹp, cân đối, nhận được nhiều ánh sáng. Áp dụng biện pháp cắt tỉa để điều khiển cây ra hoa tập trung cho thu hoạch vào các dịp lễ tết cho hiệu quả kinh tế cao: Tiến hành đốn cây vào tháng 7, vặt bỏ hết quả và bón bổ sung cho mỗi cây 2-3 kg lân và 0,2-0,25 kg đạm urê, đến tháng 8 cây sẽ ra lộc mới và ra hoa đậu quả vào tháng 9-11, thu hoạch vào dịp Tết Nguyên Đán cho hiệu quả kinh tế cao. Sau khi thu hoạch, tiến hành cưa nhánh tạo hình cho cây. Sau đó dùng cuốc xới đất xung quanh gốc sâu 5-7cm, cách gốc 1-1,5m. Bón phân, tưới nước để cây ra rễ mới và đâm chồi, tiến hành tỉa bỏ những cành nhỏ xấu, mọc rậm.

Cây ổi Đài Loan cho quả sớm, năng suất cao, quả ngon, thời gian từ khi trồng đến khi thu hoạch lứa đầu tiên khoảng 15 tháng. Thời gian từ khi ra hoa tới khi đậu quả kéo dài từ 5 - 7 ngày, thời gian từ khi ra hoa tới khi thu hoạch kéo dài 03 tháng. Cây ổi ra hoa quả liên tục, mỗi cây ra từ 200-300 quả, tỉa bỏ bớt quả mỗi lứa chỉ để từ 65-75 quả để cho quả to. Sau khi đậu quả được 3-4 tuần, người dân dùng túi nilon bao quả để tránh côn trùng gây hại, do đó quả ổi tại mô hình có mẫu mã đẹp, mỗi quả có trọng lượng từ 240-270g/quả, đường kính quả trung bình trên 7,5cm; chiều dài quả trung bình trên 8,3cm, quả sáng bóng, cùi dày màu trắng, giòn, có vị ngọt mát, mùi thơm, thành phần dinh dưỡng phong phú, hàm lượng vitamin C đạt 31,55 mg/100g, ít hạt, hạt mềm. Thu hoạch khi quả to đẫy, màu sắc quả từ màu xanh đậm chuyển sang màu xanh vàng sáng, dừng bón phân trước khi thu hoạch 20 - 25 ngày để không làm giảm chất lượng quả. Đặc biệt trước khi thu hái 15 ngày không được sử dụng thuốc bảo vệ thực vật phun cho cây ổi, tiến hành thu hoạch khi quả ổi đạt tiêu chuẩn thương phẩm, quả chín được 70 - 75% (ổi ương) dễ vận chuyển đi xa và cho chất lượng cao nhất.

Quả ổi Đài Loan tại mô hình được người tiêu dùng ưa chuộng, chất lượng sản phẩm đảm bảo nên thị trường tiêu thụ và giá bán ổn định. Mặc dù mới được triển khai thực hiện nhưng mô hình trồng ổi Đài Loan đã góp phần cải tạo vườn tạp đem lại hiệu quả kinh tế cao cho người dân, bước đầu khẳng định hướng đi đúng trong phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa, với năng suất năm thứ 3 sau khi trồng đạt 39 tấn/ha/năm, với giá bán từ 12.000-15.000 đồng/kg, giá trị trên diện tích canh tác đạt 469 triệu đồng/ha/năm. Dự kiến từ năm thứ 4 đến năm thứ 15, mỗi ha cho năng suất 41 tấn/ha/năm, giá trị trên diện tích canh tác đạt 492 triệu đồng/ha/năm. Cây ổi Đài Loan dễ trồng, chi phí đầu tư thấp, ít tốn công chăm sóc, cho hiệu quả kinh tế cao là mô hình để người dân trong vùng học tập và mở rộng sản xuất phát triển thành vùng sản xuất hàng hóa, sản xuất ra sản phẩm đặc trưng cho tỉnh Ninh Bình.

Từ kết quả trên cho thấy, mô hình trồng ổi Đài Loan phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng của Ninh Bìnhmô hình góp phần cải tạo vườn tạp, đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Sản phẩm mô hình đáp ứng được nhu cầu thị trường trong tỉnh và phục vụ khách thăm quan du lịch. Áp dụng quy trình kỹ thuật mới góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả của giống ổi Đài Loan giúp nâng cao thu nhập cho người dân, đảm bảo vệ sinh môi trường, an toàn vệ sinh thực phẩm, góp phần xây dựng nông thôn mới.